
Podstawowym zadaniem urządzenia piorunochronnego jest przejęcie i odprowadzenie do ziemi prądu piorunowego w sposób bezpieczny dla ludzi oraz eliminujący możliwość uszkodzenia chronionego obiektu budowlanego oraz urządzeń w nim zainstalowanych. W chwili obecnej wprowadzane są cztery nowe normy dotyczące ochrony odgromowej serii PN-EN 62305, w których szczególną uwagę zwrócono na:
· ocenę zagrożenia piorunowego i określanie poziomu ochrony obiektu,
· odpowiedni dobór materiałów stosowanych do budowy urządzeń piorunochronnych,
· ochronę urządzeń przed bezpośrednim oddziaływaniem prądów piorunowych oraz przed przepięciami
atmosferycznymi występującymi w instalacji elektrycznej oraz w liniach przesyłu sygnałów,
· ekranowanie przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym,
· koordynację rozwiązań ochrony odgromowej i ochrony przed przepięciami z wymaganiami kompatybilności elektromagnetycznej urządzeń elektrycznych i elektronicznych.
Większość z powyższych kierunków działań wynika ze zmiany w podejściu do zadań ochrony odgromowej.
Obecnie, jednym z podstawowych zadań stała się ochrona przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym, którego oddziaływanie może spowodować uszkodzenie lub błędne działanie urządzeń elektrycznych i elektronicznych wewnątrz chronionych obiektów budowlanych.
Zgodnie z wymaganiami Prawa Budowlanego urządzenia piorunochronne LPS (ang. Lightning Protection Sytsem) na obiektach budowlanych powinny być wykonane zgodnie z zaleceniami Polskich Norm. Takie wymagania zawarto w Rozporządzeniach Ministra Infrastruktury (Rozporządzenie z dnia 7.04. 2004 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Dz. U. Nr 109, poz.1156, oraz dnia 12 marca 2009 r. [3]), w których stwierdzono, że:
· Budynek należy wyposażyć w instalację chroniącą od wyładowań atmosferycznych. Obowiązek ten odnosi się do budynków wyszczególnionych w Polskiej Normie dotyczącej ochrony odgromowej obiektów budowlanych (§ 53, pkt. 2).
· Instalacja piorunochronna, o której mowa w § 53, pkt. 2 powinna być wykonana zgodnie z Polską Normą dotyczącą ochrony odgromowej obiektów budowlanych (§ 184).
W Prawie Budowlanym zestawiono wykaz norm, na które są powołania.
Należy również zauważyć, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy „projektować i budować w sposób określony w przepisach oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej”.
W przypadku ochrony przed zagrożeniami wywołanymi przez prąd piorunowy podstawowym źródłem wiedzy technicznej są normy dotyczące ochrony odgromowej obiektów budowlanych oraz ochrony przed piorunowym
WYMAGANA WIEDZA TECHNICZNA W DZIEDZINIE OCHRONY ODGROMOWEJ
Przystępując do projektowania kompleksowej ochrony odgromowej
nowoczesnego obiektu budowlanego należyposiadać podstawowe zasób wiedzy technicznej w następujących dziedzinach:
ochrony odgromowej obiektów budowlanych,
ochrony przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym, ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej w obiekcie budowlanym,
ograniczania przepięć w systemach przesyłu sygnałów,
wyrównywania potencjałów wewnątrz obiektów budowlanych,
badań i doboru urządzeń ograniczających przepięcia w instalacji elektrycznej oraz w liniach przesyłu sygnałów,
badań odporności urządzeń systemów na działanie napięć i prądów udarowych oraz dopuszczalnych poziomów odporności udarowej przyłączy zasilania i sygnałowych urządzeń chronionych systemów,
badań odporności urządzeń oraz systemów elektronicznych na działanie impulsowego pola magnetycznego,
koordynacji układania przewodów wszelkiego rodzaju instalacji wewnątrz obiektów budowlanych,
doboru materiałów stosowanych do budowy urządzeń piorunochronnych.Tak szeroki zakres wymaganej wiedzy powodował, że w normie
PN-EN 62305-3 stwierdzono, że:„Urządzenie piorunochronne (LPS) powinno być projektowane i wykonywane przez projektantów i wykonawców
urządzeń piorunochronnych” (pkt. E4.1).
„Projektant i wykonawca urządzenia piorunochronnego powinien posiadać umiejętność oceny zarówno elektrycznych, jak i mechanicznych skutków wyładowania piorunowego i powinien znać dobrze ogólne zasady kompatybilności elektromagnetycznej (EMC)” (pkt. E4.1).
„Wykonawca ochrony odgromowej powinien być wyszkolony w dziedzinie prawidłowego wykonawstwa elementów
urządzenia piorunochronnego, zgodnie z wymaganiami niniejszej normy oraz krajowych przepisów regulujących
roboty budowlane i budownictwo” (pkt. E4.1).
Należy również zwrócić uwagę na konieczność prowadzenia przez osoby projektujące urządzenie piorunochronne
koordyna
cji prac wszystkich osób, których działania są np. związane z projektowaniem innych instalacji i mogąwymagać dodatkowych zaleceń związanych z ochroną odgromową. Takie kompleksowe działania powinny być
prowadzone podczas projektowania, realizacji obiektu i
odbioru obiektu oraz obejmują określenie zakresu badańokresowych i oględzin.
Oczywiście podstawowym źródłem wiedzy dla projektanta i wykonawcy urządzeń piorunochronnych są normy i od
„wyspecjalizowanego projektanta i wykonawcy wymaga się gruntownej znajomości stosownych norm”
oraz kilkuletniej praktyki w dziedzinie ochrony odgromowej.
NORMY
PN-86/E-05003/01: Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Wymagania ogólne.
PN-89/E-05003/03 Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Ochrona obostrzona.
PN-92/E-05003/04: Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Ochrona specjalna.
PN-IEC 61024-1:2001, Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Zasady ogólne.
PN-IEC 61024-1:2001/Ap1 grudzień 2002, Ochrona odgromowa obiektów budowanych. Część 1. Zasady ogólne.
PN-IEC 61024-1-1:2001, Ochrona odgromowa obiektów budowanych. Zasady ogólne. Wybór poziomów ochrony dla
urządzeń piorunochronnych.
PN-IEC 61024-1-1:2001/Ap1 grudzień 2002, Ochrona odgromowa obiektów budowanych. Zasady ogólne. Wybór
poziomów ochrony dla urządzeń piorunochronnych.
PN-IEC 61024-1-2:2002,Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Zasady ogólne.
PN-IEC 61312-1:2001, Ochrona przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym. Zasady ogólne.
PN-IEC/TS 61312-2:2002, Ochrona przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym (LEMP). Część 2.
Ekranowanie obiektów, połączenia wewnątrz obiektów i uziemienia.
PN-IEC/TS 61312-3:2003, Ochrona przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym. Część 3. Wymagania urządzeń
do ograniczania przepięć (SPD).
Biorąc pod uwagę obowiązujące zasady normy serii PN-IEC 61024 oraz PN-IEC 61312 zostały zastąpione przez
następujące normy:
PN-IEC 62305-1,
Ochrona odgromowa - Część 1: Wymagania ogólne.PN-IEC 62305-2,
Ochrona odgromowa - Część 2: Zarządzanie ryzykiem.PN-IEC 62305-3,
Ochrona odgromowa - Część 3: Uszkodzenia fizyczne obiektów budowlanych izagrożenie życia.
PN-IEC 62305-4,
Ochrona odgromowa - Część 4: Urządzenia elektryczne i elektroniczne w obiektachbudowlanych)